کتابداران بدون مرز

کتابداران دانشگاه علوم پزشکی اهواز

·

كتاب ار هست كمتر خور غم دوست

كه از هر دوستي غم خوارتراوست

ايرج ميرزا

روزي كه اولين انسان انديشه خود را بر روي لوح گلين منتقل نمود و براي نگهداري اين الواح ناچار شد محلي را براي حفظ انها اختصاص دهد بي شك به انتقال انديشه خوداميدوار بوده است. لوحه هاي گلين جاي خود را به مواد ديگر داد تا اينكه كاغذ بعنوان وسيله جديدي براي ثبت انديشه ها نقش اعجاب انگيز خود را ايفا نمود و اختراع صنعت چاپ نشان داد كه كاغذ چه اهميتي در زندگي بشر دارد .

دانشها و انديشه ها انباشته شد و اطلاعات بيشماري در قالب كتاب و مجله پديد آمد و بدين ترتيب براي گردآوري سازماندهي و اشاعه اين انديشه ها كتابخانه ها شكل گرفت .

ورود كامپيوتر و پيشرفت تكنولوژي باعث انتقال سريع اطلاعات در كمترين زمان ممكن گرديد. ادغام دو واژه كتابداري و اطلاع رساني باعث ايجاد بحث و جدلهايي در محافل كتابداري گرديده است. ايا كتاب كتابخانه و كتابدار با وجود تكنولوژيهايي چون اينترنت، تلويزيون تعاملي و.... بايد بسته شده، تخته شده يا حرفه خود را تغيير دهند.

· كتاب چه بوده چه هست و چه خواهد بود :

پاسخ دادن به اين سئوال مي تواند تا حدودي نقش كتابخانه و كتابدار در آينده را نيز مشخص نمايد. اگر از تمامي پيشينه هاي لغوي كه در مورد كتاب آمده است بگذريم مي توان كتاب را با توجه به سير تكاملي آن اينگونه ترسيم كرد

الواح گلين---- پاپيروس و پرگاموم----اوراق كاغذي ميان در جلد----؟

نكته يك : كتاب هميشه بعنوان مكتوب به كار رفته است يعني نوشته شده .

نكته دو : با اين همه وسايل الكترونيكي اينكه كتاب در آينده به كدام يك از اين اشكال خواهد بود مشكل است هر چند امروزه از ميكروفيش ها نام برده ميشود .

· ويژگيهاي كتب در طول زمان

استقلال داشته است (هر كتاب شامل توضيح نسبتا كاملي در موضوع مورد بحث بوده و هيچ كتابي شما را در آن زمينه بدون پاسخ نخواهد گذاشت .)

قابل دسترسي بوده است

مي توان پديد آورنده آنرا از طريق محصولش شناخت (درك تمدنها، فرهنگ ها و روشهاي زندگي گذشتگان مصداق كامل اين ويژگي است )

· اهداف كتابخانه ها در گذر زمان

شركت فعال در تكامل آفريده هاي انساني يعني زيبايي ،وفاداري، دادگري و دانش بوده است. مجموعه نقش و نگارهاي به جاي مانده از انسانهاي اوليه كتيبه هاي نوشته شده و قفسه هاي پر از كتاب كاغذي امروزي همه و همه كتابخانه محسوب مي شوند .

· اطلاع رسانی

-زمانی شهرها را با حصارهای بلند می ساختند؛ با چند دروازه، ورود و خروج مردم به شهر شدیداً کنترل می شد. ساعتی از غروب رفته، دروازه ها بسته و همراه طلوع آفتاب دروازه ها گشوده می شد. مردم در داخل این حصار در راسته های تقسیم بندی شده زندگی و فعالیت می کردند و هر صنف در موضعی از شهر فعالیت مربوط به خود را دور هم جمع می کرد. بازار کفاشها، راسته عبابافها، بازار مسگرها و امثالهم در هر شهر وجود داشت. حتی اقلیتهای مذهبی، در محله مخصوصی زندگی می کردند. داخل خانه نیز اندرونی و بیرونی داشت و طرفه اینکه دکوبه در، که نقش آیفون امروزی را بازی می کرد، با هم فرق داشت. دکوبه بزرگ متعلق به مردان و دکوبه کوچک، که صدای نسبتاً ظریفی از آن می آمد، متعلق به زنان بود تا صاحب خانه بداند که میهمان مرد است یا زن. تنها راه ارتباطی درون شهری، حمامها و سلمانیها و بازارها بودند. اعلامیه های دولتی را هم مأمورین، با صدای بلند، در سطح شهر جار می زدند. ساکنین هر منطقه هم از مناطق دیگر بی اطلاع بودند

· اطلاع رسانی چیست؟

اطلاع رسانی علمی است مركب از چند رشته علمی دیگر كه خواص و رفتار اطلاعات، نیروهای حاكم بر جریان و استفاده از اطلاعات و فن های خاص آماده سازی اطلاعات، چه دستی، چه ماشینی را برای ذخیره، و بازیابی و انتشار مطلوب بررسی میكند.

· دكومانتاسیون چیست؟
دكومانتاسیون یكی از بخش های كاربردی اطلاع رسانی است. كار دكومانتاسیون تحصیل، ذخیره، بازیابی و انتشار اطلاعات مفید ثبت شده بصورت گزارش و مجله است. بعلت ماهیت مجموعه و احتیاجات مراجعان، دكومانتاسیون بر استفاده از تجهیزات آماده سازی داده ها، رپروگرافی، میكروفیلم، بعنوان فن های پرداختن به اطلاعات تاكید بسیار میكند.

· عالم اطلاع رسانی چه میكند؟

عالم اطلاع رسانی ممكن است در این رشته بعنوان پژوهنده، معلم یا متخصص كاربرد كار كند. بدین معنی كه ممكن است برای پرورش فن های تازه پرداختن به اطلاعات به پژوهش دست زد یا اطلاع رسانی درس داد یا نظریه و فن های اطلاع رسانی را بكار بست یا سیستم های پرداختن به اطلاعات را آفرید، تعدیل كرد یا بهبود بخشید.

· توجه:

واژه اطلاعات داراي مفهوم گنگي براي مردم است چون مردم بسيار زيادي كه تشابه كمي دارند در مطالعه اطلاعات شريك هستند و اينكه چه كسي مي تواند وحدت ميان اين تفاوتها را از ميان بر دارد. .

o - اطلاع رساني جسم نيست بلكه فرايند است ( فرايند مطلع شدن )

· شايد مهمترين منشا مقايسه دو علم كتابداري و اطلاع رساني نزد افراد، سنجشي است كه آنها بين كتاب و اسناد الكترو نيكي دارند .

· ويژگيهاي اسناد الكترونيكي

محلي نيستند ، افراد متعددي همزمان

مي توانند از آنها استفاده كنند ، بسادگي نسخه برداري ميشوند ، انعطاف پذيري دارند و از نمونه هاي كاغذي كم حجم تر هستند .

نكته اول : نا آشنايي با سيستم هاي پيشرفته اطلاع رساني مثل اينترنت باعث ورود

به مكاني شبيه مغازه سمساري مي شود كه مي تواند همه چيز داشته باشد و ساعتها وقت ما را بگيرد (زمان نزد ايرانيان است و بس! )

· نكته دوم : كشورهاي جهان سوم فاقد تكنولوژي اطلاعاتي هستند و همين امر باعث بوجود آمدن استعمار اطلاعاتي از دو جهت مي شود:

فروختن اطلاعات و تكنو لوژي به ديگر كشورها

همراه كردن اطلاعات با عناصري كه جزء اصلي اطلاعات نيستند (تهاجم فرهنگي )

· اعاظم پاسخ دهند :

آيا كتابداري و اطلاع رساني يا ديگر دانش هاي اجتماعي علم محسوب مي شوند ؟ (مجهولات كدامند به چه چيز و چگونه مي خواهيم برسيم؟ )

با توجه به كتابخانه هاي امروزي و سيستمهاي پيشرفته اطلاع رساني انتخاب كنيد :

كتابدار ، اطلاع رساني است كه كارش را درست انجام دهد .

اطلاع رسان، كتابداري است كه كارش را به خوبي انجام دهد .

با توجه به نقش سرعت در انتقال اطلاعات آيا كتابداري را ميتوان اطلاع رساني لاك پشتي ناميد ؟ چرا؟

مسئله كدام است : كتابداري و اطلاع رساني يا اطلاع رساني و كتابداري ؟آيا واقعا مشكل كنوني جامعه ما اين است ؟

· از زبان كتابداري

مشكلات علم كتابداري ناشي از دو جنبه كلي است :

علم كتابداري از بدو تولد به شدت تحت تاثيرحاكميت كتابخانه بوده است .

دانشكده هاي كتابداري ، دانشجويان را براي كار در كتابخانه تربيت نمي كنند بلكه كتابداران حرفه اي آموزش مي دهند.

· براي كتابداران آينده نگر

اهميت كتابخانه هاي كاغذي در آينده

درنظر بگيريد زماني را كه موجودات فضائي كره زميني را تسخير كرده اند كه تمام فعاليتهاي آن بر مبناي الكترونيك بنا شده است ديدن اين وسايل پيشرفته زميني براي آنها عادي خواهد بود اما ديدن كاغذ برايشان جالب است چون آنها در كره خود درخت نداشته اند تا كاغذ درست كنند.

· حرف آخر :

آشيانه پرنده ، آشيانه پرنده است حتي اگر پرنده اي درآن زيست نكند. پس كتاب و كتابخانه همواره كتاب و كتابخانه خواهند ماند حتي اگر از آنها هرگز استفاده نشود .

نوشته شده توسط قلاوند در 10:3 |  لینک ثابت   •